Құқықтық қолдау және іс-қимыл жоспары
Тұрғын үй алуға өтініш беру / тұрғын үй кезегіне тұру
Қажетті негізгі құжаттар
2025 жылғы 24 мамырдан бастап тұрғын үй алуға өтініштер Orken.otbasybank.kz онлайн порталы арқылы беріледі. Бұл — «Отбасы банктің» «Тұрғын үймен қамтамасыз ету орталығы» жүйесі. Ол бұған дейін қолданылған әкімдікке тікелей жүгіну тәртібін алмастырды.
Жүйеге кіру үшін egov.kz пор талы немесе Халыққа қызмет көрсету орталығы (ХҚКО) арқылы алуға болатын электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) қажет.
• Жарамды ЭЦҚ — orken.otbasybank.kz жүйесіне кіру және өтініш беру үшін қажет. Жеке тұлғаға, отбасы құрамына және мүлікке қатысты мәліметтер мемлекеттік дерекқорлардан автоматты түрде алынады. Сондықтан әдетте құжаттардың сканерленген көшірмелерін жүктеу талап етілмейді.
• Тұрғылықты жер бойынша дербес тіркеу — тіркеу ата-анаға немесе тұрғын үйге иелік ететін басқа туысқа тиесілі емес мекенжайда болуы қажет. Егер өтініш беруші отбасы мүшесінің мекенжайында тіркелген болса, жүйе оны тұрғын үймен қамтамасыз етілген деп танып, өтініш беруге мүмкіндік бермеуі мүмкін. Бұған дейін кейбір қалаларда қолданылған үш жылдық тұрақты тұру талабы 2026 жылғы мамырда Премьер-министр Олжас Бектеновтің мәлімдемесіне сәйкес, жетім балалар үшін алынып тасталды.
• Жетім бала мәртебесін растау — әдеттегі жағдайда бұл құжатты қолмен жүктеу қажет емес. Мәртебе Оқу-ағарту министрлігінің жетім балалар жөніндегі Республикалық деректер банкі арқылы автоматты түрде тексеріледі. Егер ақпарат электрондық жүйеде анықталмаса, қосымша құжат талап етілуі мүмкін. Бұл, мысалы, ескі архивтік жазбаларға немесе Қазақстаннан тыс жерде болған оқиғаларға қатысты болуы мүмкін.
• Басқа тұрғын үйдің жоқ екенін растау — бұл мәлімет те жылжымайтын мүлік тізілімдері арқылы автоматты түрде тексеріледі. Құжат тек даулы жағдай туындағанда, мысалы мұрадағы үлеске қатысты дау болған жағдайда, қолмен ұсынылуы мүмкін.
• Дербес деректерді өңдеуге келісім — 1414 қысқа нөмірінен жіберілетін SMS-код арқылы электрондық түрде расталады. Өтініште көрсетілген отбасының әрбір кәмелетке толған мүшесі де жеке келісім беруі тиіс.
Заңмен бекітілген құқықтар
• Қазақстан Республикасының «Бала құқықтары туралы» заңы, 14-баптың 2-тармағы — жетім балалар мен ата-анасының қамқо рлығынсыз қалған балалар өздеріне тиесілі немесе пайдалануына берілген тұрғын үйге құқықтарын сақтайды. Егер олардың жеке тұрғын үйі болмаса, Қазақстан Республикасының тұрғын үй заңнамасына сәйкес тұрғын үй алуға құқылы.
• Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 сәуірдегі «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңы — заңды өкілдер, оның ішінде қамқоршылар, балалар үйінің директорлары және патронат тәрбиешілер, баланы қамқорлыққа алған сәттен бастап алты ай ішінде тұрғын үй кезегіне қоюға міндетті.
• Жоғарғы Соттың шешімі — жетім балалар тұрғын үймен қамтамасыз етілгенге дейін тұрғын үй кезегінен шығарылмауы тиіс. sud.gov.kz сайтында жарияланған ақпаратқа сәйкес, бұл 73-бапта көзделген императивтік талап болып табылады.